Humanizing research work in postgraduate education in the era of artificial intelligence.

Authors

DOI:

https://doi.org/10.35588/cea9ny95

Keywords:

Social and human sciences, artificial intelligence, research, graduate studies

Abstract

This article aims to critically reflect on the influence of artificial intelligence (AI) on research training processes in postgraduate education, particularly within the social sciences and humanities. Drawing on a critical perspective, it explores AI's opportunities for task automation, enhanced information retrieval, and academic writing support, while addressing the ethical challenges associated with its use. This paper warns against the risk of reducing research to a purely technical exercise and underscores the importance of preserving students' critical thinking, intellectual autonomy, and creativity. It advocates for understanding AI as a complementary, not substitutive, tool within an educational process committed to social transformation and the pursuit of knowledge. The article concludes by calling on educational institutions to develop clear regulatory frameworks and promote critical training spaces that encourage the ethical use of AI in academic production.

Downloads

Download data is not yet available.

References

Ahmad, S. F., Rahmat, M. K., Mubarik, M. S., Alam, M. M., & Hyder, S. I. (2021). Artificial intelligence and its role in education. Sustainability, 13(22), 12895–12902. https://doi.org/10.3390/su132212902

Aparicio, W. (2023). La inteligencia artificial y su incidencia en la educación: Transformando el aprendizaje para el siglo XXI. Revista Internacional de Pedagogía e Innovación Educativa, 3(2), 217–229. https://doi.org/10.51660/ripie.v3i2.133

Ayala-Ruiz, M. E., Machín-Armas, P. A., & Ronda-Velázquez, G. (2019). La interdisciplinariedad: Un reto para la formación de una cultura científica básica en el estudiante universitario. Luz, 18(3), 94–108.

Cuevas Romo, A., Hernández Sampieri, R., Leal Pérez, B., & Mendoza Torres, C. (2016). Enseñanza-aprendizaje de ciencia e investigación en educación básica en México. REDIE, 18(3), 187–200. https://lc.cx/FU84Fx

Duch, L. (2002). Simbolismo y salud: Antropología de la vida cotidiana. Trotta.

Espinoza-Bravo, M. G., Ríos Quiñónez, M. B., Castro Vargas, K. L., Velasco Moyano, C. B., & Feijoo Mendieta, D. A. (2024). La influencia de tecnologías emergentes en la educación superior: The influence of emerging technologies in higher education. LATAM. Revista Latinoamericana de Ciencias Sociales y Humanidades, 5(1), 894–904. https://doi.org/10.56712/latam.v5i1.1641

González-Esteban, E., & Calvo, P. (2022). Ethically governing artificial intelligence in the field of scientific research and innovation. Heliyon, 8(2), e08946. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e08946

Habermas, J. (1990). Conocimiento e interés. Buenos Aires: Taurus.

Hernández Díaz, J. M. (2021). ¿Qué universidad para el siglo XXI? Revista Lusófona de Educación, 52(52), 133–152. https://doi.org/10.24140/issn.1645-7250.rle52

Hernández-Escorcia, R. D. (2024). Aporte de la competencia investigadora en el desarrollo profesional. Revista Lasallista de Investigación, 21(1), 5–7. https://doi.org/10.22507/rli.v21n1e

Humberstone-Morales, J. E. (2025). Adopción de herramientas de inteligencia artificial en la Universidad Francisco Gavidia. Realidad y Reflexión, 1(60), 52–72. https://doi.org/10.5377/ryr.v1i60.19866

Juca-Maldonado, F. (2024). El impacto de la inteligencia artificial en los trabajos académicos y de investigación. Revista Metropolitana de Ciencias Aplicadas, 6(Suplemento 1), 289–296. https://doi.org/10.62452/8nww1k83

Lévinas, E. (2015). Ética e infinito. Ediciones Machado Libros.

López-Gil, K., & Moreno-Mosquera, E. (2025, enero–abril). Retroalimentación formativa en la escritura de tesis en posgrado: Comparación entre ChatGPT y revisores pares en un círculo de escritura. Revista Virtual Universidad Católica del Norte, (74), 123–160. https://doi.org/10.35575/rvucn.n74a6

Lugo-Sánchez, J. (2024). Cómo escribir y argumentar en tiempos de IA: Hacia una metodología de redacción tesística. YUYAY: Estrategias, Metodologías & Didácticas Educativas, 3(2), 96–119. https://doi.org/10.59343/yuyay.v3i2.66

Mata-Villagómez, K. V., Sancán Chávez, V. R., Káiser Holguín, I. B., & Kaiser Holguín, R. F. (2024). Una revisión sistemática del uso de la inteligencia artificial en el desarrollo de investigaciones científicas. Reincisol, 3(6), 1642–1660. https://doi.org/10.59282/reincisol.v3i6.1642-1660

Mélich, J. (2021). La fragilidad del mundo: ensayo sobre un tiempo precario. Barcelona: Tusquets

Mena-Guacas, A. F., Vázquez-Cano, E., Fernández-Márquez, E., & López-Meneses, E. (2024). La inteligencia artificial y su producción científica en el campo de la educación. Formación Universitaria, 17(1), 155–164.

Morin, E., Ciurana, E. R., & Motta, R. D. (2003). Educar en la era planetaria. Gedisa.

McLuhan, H. M. (1969). La comprensión de los medios de comunicación como extensiones del hombre (R. Palazón, Trad.). Diana.

Pacheco, R. J. P. (2022). El rol del docente en el contexto universitario: Una visión post pandemia. MENTOR. Revista de Investigación Educativa y Deportiva, 1(2), 91–96. https://doi.org/10.56200/mried.v1i2.3357

Palou-Julian, B., Gros-Salvat, B., & Mercader-Tresserras, J. (2022). El treball final de grau (TFG) i el desenvolupament de la competència investigadora dels futurs mestres d’educació infantil i primària. REIRE. Revista d’Innovació i Recerca en Educació, 15(2), 1–15. https://doi.org/10.1344/reire.37520

Piedra-Castro, W. I., Cajamarca-Correa, M. A., Burbano-Buñay, E. S., & Moreira-Alcívar, E. F. (2024). Integración de la inteligencia artificial en la enseñanza de las Ciencias Sociales en la educación superior. Journal of Economic and Social Science Research, 4(3), 105–126. https://doi.org/10.55813/gaea/jessr/v4/n3/123

Rababah, L. M., Rababah, M. A., & Al-Khawaldeh, N. N. (2024). Graduate students' ChatGPT experience and perspectives during thesis writing [Experiencia y perspectivas de estudiantes de posgrado en ChatGPT durante la redacción de su tesis]. International Journal of Engineering Pedagogy (iJEP), 14(3), 22–35. https://doi.org/10.3991/ijep.v14i3.48395

Roy, R., Babakerkhell, M. D., Mukherjee, S., Pal, D., & Funilkul, S. (2022). Evaluating the intention for the adoption of artificial intelligence-based robots in the university to educate the students. IEEE Access, 10, 125666–125678. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2022.3225555

Suárez-Pizzarello, M., Sánchez-Trujillo, M. de los Á., & Rodríguez Flores, E. A. (2024). Exploring ChatGPT-4 as an academic assistant in thesis development: A case study on postgraduate higher education [Explorando ChatGPT-4 como asistente académico en el desarrollo de tesis: Un estudio de caso sobre educación superior de posgrado]. En IEEE 4th International Conference on Advanced Learning Technologies on Education & Research (ICALTER) (pp. 1–4). IEEE.

Suazo-Galdames, I. (2023). Inteligencia artificial en investigación científica [Editorial]. SciComm Report, 1(1), 1–3. https://doi.org/10.32457/scr.v3i1.2149

Todorov, T. (2000). Los abusos de la memoria. Ediciones Paidós Ibérica.

Wagensberg, J. (2006). A más cómo menos por qué. Ciencia (NF).

Zakaria Hegazy, A., Gaber, S. A., Alkhateeb, I. A., Alqatam, M. A., Almughyirah, S. M., Mahgoub, Y. M., & Shahat, H. A. (2024). Saudi postgraduate students' ethical commitment between awareness and application of artificial intelligence in scientific writing [El compromiso ético de los estudiantes de posgrado saudíes entre la concientización y la aplicación de la inteligencia artificial en la escritura científica]. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 23(10), 583–598. https://doi.org/10.26803/ijlter.23.10.28

Downloads

Submitted

2025-05-20

Published

2025-12-31

Issue

Section

Technology

How to Cite

Humanizing research work in postgraduate education in the era of artificial intelligence. (2025). People and Technology Management Journal, 18(54), 70-90. https://doi.org/10.35588/cea9ny95